{"id":8491,"date":"2026-05-22T12:20:39","date_gmt":"2026-05-22T12:20:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/?p=8491"},"modified":"2026-05-22T12:20:39","modified_gmt":"2026-05-22T12:20:39","slug":"aymden-depremde-zayi-olan-defter-ve-belgeler-icin-idari-kurul-belgesi-karari","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/?p=8491","title":{"rendered":"AYM\u2019den Depremde Zayi Olan Defter Ve Belgeler \u0130\u00e7in \u0130dari Kurul Belgesi Karar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.alohaber.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/anayasa.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-428\" src=\"http:\/\/www.alohaber.net\/wp\/wp-content\/uploads\/2010\/06\/anayasa.jpg\" alt=\"\" width=\"80\" height=\"80\" \/><\/a>Mevzuat&#305;n Ad&#305;: Anayasa Mahkemesinin 26\/2\/2026 Tarihli ve E: 2025\/264, K: 2026\/54 Say&#305;l&#305; Karar&#305; Anayasa Mahkemesi Ba&#351;kanl&#305;&#287;&#305;ndan: Esas Say&#305;s&#305; : 2025\/26&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"post-tile entry-title\" style=\"text-align: center\"><strong>AYM\u2019den Depremde Zayi Olan Defter Ve Belgeler &#304;&#231;in &#304;dari Kurul Belgesi Karar&#305;<\/strong><\/p>\n<div class=\"mom-post-meta single-post-meta\">Tarih:\u00a0<time class=\"updated\" datetime=\"2026-05-21T12:33:47+03:00\">21 May&#305;s 2026 <\/time><\/div>\n<div class=\"entry-content\">\n<div class=\"wpb-content-wrapper\">\n<p><em><strong>Mevzuat&#305;n Ad&#305;:<\/strong>\u00a0Anayasa Mahkemesinin 26\/2\/2026 Tarihli ve E: 2025\/264, K: 2026\/54 Say&#305;l&#305; Karar&#305;<\/em><\/p>\n<p>Anayasa Mahkemesi Ba&#351;kanl&#305;&#287;&#305;ndan:<\/p>\n<p>Esas Say&#305;s&#305; : 2025\/264<\/p>\n<p>Karar Say&#305;s&#305; : 2026\/54<\/p>\n<p>Karar Tarihi : 26\/2\/2026<\/p>\n<p><strong>&#304;T&#304;RAZ YOLUNA BA&#350;VURAN:\u00a0<\/strong>Gaziantep B&#246;lge &#304;dare Mahkemesi 4. &#304;dari Dava Dairesi<\/p>\n<p><strong>&#304;T&#304;RAZIN KONUSU:\u00a0<\/strong>9\/3\/2023 tarihli ve\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/www.alomaliye.com\/2023\/03\/12\/7440-sayili-yapilandirma-kanunu\/\">7440 say&#305;l&#305; Baz&#305; Alacaklar&#305;n Yeniden Yap&#305;land&#305;r&#305;lmas&#305; ile Baz&#305; Kanunlarda De&#287;i&#351;iklik Yap&#305;lmas&#305;na Dair Kanun<\/a><\/strong>\u2019un 10. maddesinin (22) numaral&#305; f&#305;kras&#305;n&#305;n &#252;&#231;&#252;nc&#252; c&#252;mlesinin Anayasa\u2019n&#305;n 2., 9. ve 36. maddelerine ayk&#305;r&#305;l&#305;&#287;&#305; ileri s&#252;r&#252;lerek iptaline karar verilmesi talebidir.<\/p>\n<p><strong>OLAY:<\/strong>\u00a0Defter ve belgelerin zayi oldu&#287;una y&#246;nelik belge verilmesi talebinin k&#305;smen reddine ili&#351;kin i&#351;lemin iptali istemiyle a&#231;&#305;lan davada itiraz konusu kural&#305;n Anayasa\u2019ya ayk&#305;r&#305; oldu&#287;u kan&#305;s&#305;na varan Mahkeme, iptali i&#231;in ba&#351;vurmu&#351;tur.<\/p>\n<div class=\"google-auto-placed ap_container\">\n<p><strong>I. &#304;PTAL&#304; &#304;STENEN KANUN H&#220;KM&#220;<\/strong><\/p>\n<p>Kanun\u2019un 10. maddesinin itiraz konusu kural&#305;n da yer ald&#305;&#287;&#305; (22) numaral&#305; f&#305;kras&#305; &#351;&#246;yledir:<\/p>\n<p>\u201c<em>(22) 13\/1\/2011 tarihli ve\u00a0<a href=\"https:\/\/www.alomaliye.com\/2011\/02\/14\/turk-ticaret-kanunu-6102-sayili-kanun\/\">6102 say&#305;l&#305; T&#252;rk Ticaret Kanununa<\/a>\u00a0ve\u00a0<a href=\"https:\/\/www.alomaliye.com\/2015\/01\/02\/vergi-usul-kanunu-vuk-213-sayili-kanun\/\">213 say&#305;l&#305; Kanuna<\/a>\u00a0g&#246;re tutulmas&#305; ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulundu&#287;u belgeleri 6\/2\/2023 tarihinde Kahramanmara&#351; &#304;linde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan m&#252;kellefler, durumu &#246;&#287;rendi&#287;i tarihten itibaren 31\/7\/2023 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Mahkeme bu talebi ivedilikle g&#246;r&#252;&#351;&#252;r ve gerekli g&#246;rd&#252;&#287;&#252; delillerin toplanmas&#305;n&#305; da emredebilir.\u00a0<strong><u>Ancak bu yerlerde bulunan m&#252;kellefin il veya il&#231;e idare kurullar&#305;ndan defter ve belgelerinin zayi oldu&#287;una ili&#351;kin olarak alaca&#287;&#305; belge de yetkili mahkemeden al&#305;nm&#305;&#351; belge h&#252;km&#252;ndedir.<\/u><\/strong>\u00a0B&#246;yle bir belge almam&#305;&#351; olan m&#252;kellef, defterlerini ve belgelerini ibrazdan ka&#231;&#305;nm&#305;&#351; say&#305;l&#305;r. Defter veya belgelerinin i&#351; yerinde veya\u00a0<a href=\"https:\/\/www.alomaliye.com\/2000\/06\/13\/serbest-muhasebeci-mali-musavirlik-ve-yeminli-musavirlik-kanunu-3568-sayili-kanun\/\">3568 say&#305;l&#305; Kanun<\/a>\u00a0uyar&#305;nca yetkili meslek mensubunun faaliyetlerini y&#252;r&#252;tt&#252;&#287;&#252; yerde zayi oldu&#287;unu beyan eden m&#252;kellef, ilgili mahkemeye veya il\/il&#231;e idare kuruluna ba&#351;vurdu&#287;unu g&#246;steren belge ile yeni defterlerin a&#231;&#305;l&#305;&#351; onay&#305;n&#305; notere yapt&#305;rabilir. &#350;u kadar ki ilgili mahkeme veya kurullarca defter ve belgelerin zayi olmad&#305;&#287;&#305;na karar verilmesi halinde m&#252;kellef, defter ve belgelerini ibrazdan ka&#231;&#305;nm&#305;&#351; say&#305;l&#305;r. Bu f&#305;kra kapsam&#305;nda yap&#305;lan yeni defterlerin tasdiki i&#351;leminden\u00a0<a href=\"https:\/\/www.alomaliye.com\/2000\/01\/02\/harclar-kanunu-492-sayili-kanun\/\">492 say&#305;l&#305; Kanun<\/a>\u00a0h&#252;k&#252;mlerine g&#246;re noter harc&#305;, 18\/1\/1972 tarihli ve\u00a0<a href=\"https:\/\/www.alomaliye.com\/2000\/02\/05\/noterlik-kanunu-1512-sayili-kanun\/\">1512 say&#305;l&#305; Noterlik Kanununa<\/a>\u00a0g&#246;re her ne adla olursa olsun noterlik &#252;creti al&#305;nmaz. 6102 say&#305;l&#305; Kanun ve 213 say&#305;l&#305; Kanun kapsam&#305;nda tutulmas&#305; ve tasdiki zorunlu olup elektronik ortamda tutulan defterlerden, Hazine ve Maliye Bakanl&#305;&#287;&#305; taraf&#305;ndan muhafaza edilen ya da muhafaza edilmek &#252;zere an&#305;lan Bakanl&#305;&#287;a elektronik ortamda iletilen defterler bak&#305;m&#305;ndan bu madde h&#252;k&#252;mleri uygulanmaz. M&#252;kelleflerin talebine istinaden bu defterlerin teslimine ili&#351;kin usul ve esaslar, Ticaret Bakanl&#305;&#287;&#305;n&#305;n g&#246;r&#252;&#351;&#252; al&#305;narak Hazine ve Maliye Bakanl&#305;&#287;&#305;nca belirlenir.<\/em>\u201d<\/p>\n<div class=\"google-auto-placed ap_container\"><ins class=\"adsbygoogle adsbygoogle-noablate\" data-ad-format=\"auto\" data-ad-client=\"ca-pub-3648274895166296\" data-adsbygoogle-status=\"done\" data-ad-status=\"filled\"><\/p>\n<div id=\"aswift_8_host\">\u00a0<\/div>\n<p><\/ins><\/div>\n<p><strong>II. &#304;LK &#304;NCELEME<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li>Anayasa Mahkemesi &#304;&#231;t&#252;z&#252;&#287;&#252; h&#252;k&#252;mleri uyar&#305;nca Kadir &#214;ZKAYA, Hasan Tahsin G&#214;KCAN, Basri BA&#286;CI, Engin YILDIRIM, R&#305;dvan G&#220;LE&#199;, Recai AKYEL, Yusuf &#350;evki HAKYEMEZ, Y&#305;ld&#305;z SEFER&#304;NO&#286;LU, Selahaddin MENTE&#350;, &#304;rfan F&#304;DAN, Kenan YA&#350;AR, Muhterem &#304;NCE, Y&#305;lmaz AK&#199;&#304;L, &#214;mer &#199;INAR ve Metin KIRATLI\u2019n&#305;n kat&#305;l&#305;mlar&#305;yla 25\/12\/2025 tarihinde yap&#305;lan ilk inceleme toplant&#305;s&#305;nda dosyada eksiklik bulunmad&#305;&#287;&#305;ndan i&#351;in esas&#305;n&#305;n incelenmesine OYB&#304;RL&#304;&#286;&#304;YLE karar verilmi&#351;tir.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>III<\/strong><strong>. ESASIN &#304;NCELENMES&#304;<\/strong><\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Ba&#351;vuru karar&#305; ve ekleri, Raport&#246;r Ahmet Hakan SOYT&#220;RK taraf&#305;ndan haz&#305;rlanan i&#351;in esas&#305;na ili&#351;kin rapor, itiraz konusu kanun h&#252;km&#252;, dayan&#305;lan Anayasa kurallar&#305; ve bunlar&#305;n gerek&#231;eleri ile di&#287;er yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gere&#287;i g&#246;r&#252;&#351;&#252;l&#252;p d&#252;&#351;&#252;n&#252;ld&#252;:<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>A. Anlam ve Kapsam<\/strong><\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>13\/1\/2011 tarihli ve\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/www.alomaliye.com\/2011\/02\/14\/turk-ticaret-kanunu-6102-sayili-kanun\/\">6102 say&#305;l&#305; T&#252;rk Ticaret Kanunu<\/a><\/strong>\u2019nun 64. maddesinin (1) numaral&#305; f&#305;kras&#305;n&#305;n birinci c&#252;mlesinde her tacirin ticari defterleri tutmak, defterlerinde ticari i&#351;lemleriyle ticari i&#351;letmesinin iktisadi ve mali durumunu, bor&#231; ve alacak ili&#351;kilerini, her hesap d&#246;nemi i&#231;inde elde edilen neticeleri bu Kanun\u2019a g&#246;re a&#231;&#305;k&#231;a g&#246;r&#252;lebilir &#351;ekilde ortaya koymak zorunda oldu&#287;u h&#252;k&#252;m alt&#305;na al&#305;nm&#305;&#351;t&#305;r.<\/li>\n<li>An&#305;lan maddenin (3) ve (4) numaral&#305; f&#305;kralar&#305;nda ticari nitelikteki defterler say&#305;lm&#305;&#351;, (5) numaral&#305; f&#305;krada bu Kanun\u2019a tabi ger&#231;ek ve t&#252;zel ki&#351;ilerin 4\/1\/1961 tarihli ve\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/www.alomaliye.com\/2015\/01\/02\/vergi-usul-kanunu-vuk-213-sayili-kanun\/\">213 say&#305;l&#305; Vergi Usul Kanunu<\/a><\/strong>\u2019nun defter tutma ve kay&#305;t zaman&#305;yla ilgili h&#252;k&#252;mleri ile ayn&#305; Kanun\u2019un 175. ve m&#252;kerrer 257. maddelerinde yer alan yetkiye istinaden yap&#305;lan d&#252;zenlemelere uymak zorunda oldu&#287;u belirtilmi&#351;tir.<\/li>\n<li>6102 say&#305;l&#305; Kanun\u2019un 82. maddesinde ise saklanmas&#305; gereken ticari belgeler ve bunlar&#305;n saklanma s&#252;resine ili&#351;kin h&#252;k&#252;mler yer almaktad&#305;r.<\/li>\n<li>213 say&#305;l&#305; Kanun\u2019un \u201c<em>M&#252;kellefin &#214;devleri<\/em>\u201d ba&#351;l&#305;kl&#305; &#304;kinci Kitab&#305;\u2019n&#305;n \u201c<em>Defter Tutma<\/em>\u201d ba&#351;l&#305;kl&#305; &#304;kinci K&#305;sm&#305;\u2019nda defter tutma y&#252;k&#252;ml&#252;l&#252;&#287;&#252; olan m&#252;kellefler ile bunlar&#305;n istisnalar&#305;, defter tutma esas ve usulleri; \u201c<em>Vesikalar<\/em>\u201d ba&#351;l&#305;kl&#305; &#220;&#231;&#252;nc&#252; K&#305;sm&#305;\u2019nda ise bu Kanun\u2019a g&#246;re tutulan ve &#252;&#231;&#252;nc&#252; &#351;ah&#305;slarla olan ili&#351;ki ve i&#351;lemlere dair belgelerin d&#252;zenlenmesi, kullan&#305;lmas&#305; ve kay&#305;t alt&#305;na al&#305;nmas&#305;na ili&#351;kin hususlar d&#252;zenlenmi&#351;tir. An&#305;lan Kanun\u2019un 253 ila m&#252;kerrer 257. maddelerinde de defter ve belgelerin saklanmas&#305; ve ibraz&#305;na y&#246;nelik d&#252;zenlemelere yer verilmi&#351;tir.<\/li>\n<li>12\/1\/2011 tarihli ve\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/www.alomaliye.com\/2011\/02\/04\/hukuk-muhakemeleri-kanunu-6100-sayili-kanun\/\">6100 say&#305;l&#305; Hukuk Muhakemeleri Kanunu<\/a><\/strong>\u2019nun 382. maddesinin (2) numaral&#305; f&#305;kras&#305;n&#305;n (e) bendinin (1) numaral&#305; alt bendinde ticari defterlerin z&#305;ya&#305; h\u00e2linde belge verilmesi &#231;eki&#351;mesiz yarg&#305; i&#351;lerinden say&#305;lm&#305;&#351;t&#305;r.<\/li>\n<li>6102 say&#305;l&#305; Kanun\u2019un 82. maddesinin (7) numaral&#305; f&#305;kras&#305;nda da bir tacirin saklamakla y&#252;k&#252;ml&#252; oldu&#287;u defter ve belgelerin yang&#305;n, su bask&#305;n&#305; veya yer sars&#305;nt&#305;s&#305; gibi bir afet veya h&#305;rs&#305;zl&#305;k sebebiyle ve kanuni saklama s&#252;resi i&#231;inde z&#305;yaa u&#287;ramas&#305; h\u00e2linde a&#231;&#305;lacak has&#305;ms&#305;z bir davayla s&#246;z konusu defter ve belgelerin z&#305;ya&#305;na dair bir belge verilmesini yetkili mahkemeden isteyebilece&#287;i h&#252;k&#252;m alt&#305;na al&#305;nm&#305;&#351;t&#305;r.<\/li>\n<li>7440 say&#305;l&#305; Kanun\u2019un 10. maddesinin itiraz konusu kural&#305;n da yer ald&#305;&#287;&#305; (22) numaral&#305; f&#305;kras&#305;nda 6102 say&#305;l&#305; Kanun\u2019a ve 213 say&#305;l&#305; Kanun\u2019a g&#246;re tutulmas&#305; ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde oldu&#287;u belgeleri 6\/2\/2023 tarihinde Kahramanmara&#351;\u2019ta meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan m&#252;kelleflere ili&#351;kin olarak d&#252;zenleme yap&#305;lm&#305;&#351;t&#305;r.<\/li>\n<li>An&#305;lan f&#305;kran&#305;n birinci c&#252;mlesinde s&#246;z konusu m&#252;kelleflerin durumu &#246;&#287;rendi&#287;i tarihten itibaren 31\/7\/2023 tarihine kadar an&#305;lan defter ve belgelerin zayi oldu&#287;una ili&#351;kin olarak yetkili mahkemeden belge verilmesini isteyebilecekleri belirtilmi&#351;, itiraz konusu &#252;&#231;&#252;nc&#252; c&#252;mlesinde ise bu yerlerde bulunan m&#252;kelleflerin il veya il&#231;e idare kurullar&#305;ndan defter ve belgelerinin zayi oldu&#287;una ili&#351;kin olarak alaca&#287;&#305; belgenin de yetkili mahkemeden al&#305;nm&#305;&#351; belge h&#252;km&#252;nde oldu&#287;u h&#252;k&#252;m alt&#305;na al&#305;nm&#305;&#351;t&#305;r. Bu itibarla ticari defter ve belgelerin z&#305;ya&#305;na ili&#351;kin belge d&#252;zenleme yetkisi mahkemelerin yan&#305; s&#305;ra idari kurullara da tan&#305;nm&#305;&#351;t&#305;r. F&#305;kra kapsam&#305;nda yap&#305;lan yeni defterlerin tasdiki i&#351;leminden 2\/7\/1964 tarihli ve 492 say&#305;l&#305; Har&#231;lar Kanunu h&#252;k&#252;mlerine g&#246;re noter harc&#305; ve 18\/1\/1972 tarihli ve 1512 say&#305;l&#305; Noterlik Kanunu\u2019na g&#246;re her ne adla olursa olsun noterlik &#252;creti al&#305;nmayacakt&#305;r.<\/li>\n<li>Defter veya belgelerinin i&#351;yerinde veya 1\/6\/1989 tarihli ve 3568 say&#305;l&#305; Serbest Muhasebeci Mali M&#252;&#351;avirlik ve Yeminli Mali M&#252;&#351;avirlik Kanunu uyar&#305;nca yetkili meslek mensubunun faaliyetlerini y&#252;r&#252;tt&#252;&#287;&#252; yerde zayi oldu&#287;unu beyan eden m&#252;kellef, ilgili mahkemeye veya il\/il&#231;e idare kuruluna ba&#351;vurdu&#287;unu g&#246;steren belgeyle yeni defterlerin a&#231;&#305;l&#305;&#351; onay&#305;n&#305; notere yapt&#305;rabilecektir ancak ilgili mahkeme veya kurullarca defter ve belgelerin zayi olmad&#305;&#287;&#305;na karar verilmesi h\u00e2linde m&#252;kellef, defter ve belgelerini ibrazdan ka&#231;&#305;nm&#305;&#351; say&#305;lacakt&#305;r.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>B. &#304;tiraz&#305;n Gerek&#231;esi<\/strong><\/p>\n<ol start=\"12\">\n<li>Ba&#351;vuru karar&#305;nda &#246;zetle; hukuk devletinde bireylerin hak ve y&#252;k&#252;ml&#252;l&#252;klerine ili&#351;kin kararlar&#305;n ancak ba&#287;&#305;ms&#305;z mahkemelerce verilebilece&#287;i, buna kar&#351;&#305;l&#305;k itiraz konusu kuralla mahkemelerin g&#246;rev alan&#305;na giren defter ve belgelerin zayi oldu&#287;una dair belge verme yetkisinin mahkemelerin yan&#305; s&#305;ra idari bir merciye de tan&#305;nd&#305;&#287;&#305;, bu durumun kuvvetler ayr&#305;l&#305;&#287;&#305; ve hukuk devleti ilkeleriyle ba&#287;da&#351;mad&#305;&#287;&#305;, idari bir merci taraf&#305;ndan verilen zayi belgesine kar&#351;&#305; yarg&#305; yolu a&#231;&#305;k olmakla birlikte bu yarg&#305;sal koruman&#305;n idari mercinin i&#351;leminden sonra devreye girdi&#287;i, dolay&#305;s&#305;yla bireyin mahkeme &#246;n&#252;nde do&#287;rudan dinlenilme hakk&#305;ndan, bu ba&#287;lamda mahkemeye eri&#351;im hakk&#305;ndan mahrum b&#305;rak&#305;ld&#305;&#287;&#305; belirtilerek kural&#305;n Anayasa\u2019n&#305;n 2., 9. ve 36. maddelerine ayk&#305;r&#305; oldu&#287;u ileri s&#252;r&#252;lm&#252;&#351;t&#252;r.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>C. Anayasa\u2019ya Ayk&#305;r&#305;l&#305;k Sorunu<\/strong><\/p>\n<ol start=\"13\">\n<li>Anayasa\u2019n&#305;n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve i&#351;lemleri hukuka uygun, insan haklar&#305;na sayg&#305;l&#305;, bu hak ve &#246;zg&#252;rl&#252;kleri koruyup g&#252;&#231;lendiren, her alanda adil bir hukuk d&#252;zeni kurup bunu geli&#351;tirerek s&#252;rd&#252;ren, hukuki g&#252;venli&#287;i sa&#287;layan, Anayasa\u2019ya ayk&#305;r&#305; durum ve tutumlardan ka&#231;&#305;nan, hukuk kurallar&#305;yla kendini ba&#287;l&#305; sayan ve yarg&#305; denetimine a&#231;&#305;k olan devlettir.<\/li>\n<li>Kuvvetler ayr&#305;l&#305;&#287;&#305; ilkesi de genellikle hukuk devleti ilkesi ile ili&#351;kilendirilmi&#351;tir. Nitekim Anayasa\u2019n&#305;n yasama, y&#252;r&#252;tme ve yarg&#305; yetkilerini d&#252;zenleyen 7 ila 9. maddelerinde temel bir anayasal tercih olarak kuvvetler ayr&#305;l&#305;&#287;&#305; ilkesinin benimsendi&#287;i a&#231;&#305;k&#231;a ortaya konulmu&#351;tur. Anayasa\u2019n&#305;n Ba&#351;lang&#305;&#231; k&#305;sm&#305;n&#305;n d&#246;rd&#252;nc&#252; paragraf&#305;nda ise \u201c<em>Kuvvetler ayr&#305;m&#305;n&#305;n, Devlet organlar&#305; aras&#305;nda &#252;st&#252;nl&#252;k s&#305;ralamas&#305; anlam&#305;na gelmeyip, belli Devlet yetki ve g&#246;revlerinin kullan&#305;lmas&#305;ndan ibaret ve bununla s&#305;n&#305;rl&#305; meden\u00ee bir i&#351;b&#246;l&#252;m&#252; ve i&#351;birli&#287;i oldu&#287;u ve &#252;st&#252;nl&#252;&#287;&#252;n ancak Anayasa ve kanunlarda bulundu&#287;u<\/em>\u201d belirtilerek bu ilkenin mahiyeti a&#231;&#305;klanm&#305;&#351;t&#305;r (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7 158; E.2018\/113, K.2020\/48, 24\/9\/2020, \u00a7 17).<\/li>\n<li>Anayasa\u2019n&#305;n 9. maddesinde \u201c<em>Yarg&#305; yetkisi, T&#252;rk Milleti ad&#305;na ba&#287;&#305;ms&#305;z ve tarafs&#305;z mahkemelerce kullan&#305;l&#305;r.<\/em>\u201d h&#252;km&#252;ne yer verilmi&#351;tir. Bu itibarla yarg&#305; yetkisinin mahkemeler d&#305;&#351;&#305;nda ba&#351;ka bir organca kullan&#305;lmas&#305; ve mahkemelerin bu yetkiyi di&#287;er organlarla payla&#351;mas&#305; m&#252;mk&#252;n de&#287;ildir (AYM, E.1992\/27, K.1992\/31, 5\/5\/1992).<\/li>\n<li>Anayasa\u2019da yarg&#305; yetkisinin ba&#287;&#305;ms&#305;z mahkemelerce kullan&#305;laca&#287;&#305; h&#252;k&#252;m alt&#305;na al&#305;nmakla beraber yarg&#305; fonksiyonunun ne oldu&#287;u tan&#305;mlanmam&#305;&#351;t&#305;r. Doktrinde yarg&#305; fonksiyonu, genel olarak hukuki uyu&#351;mazl&#305;klar&#305;n yarg&#305;sal y&#246;ntemlerle &#231;&#246;z&#252;me kavu&#351;turulmas&#305; olarak nitelendirilmektedir (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7 159). Bunun yan&#305; s&#305;ra yarg&#305;sal faaliyetin en &#246;nemli unsurlar&#305;ndan biri s&#246;z konusu hukuki uyu&#351;mazl&#305;&#287;&#305;n t&#252;m y&#246;nleriyle esastan &#231;&#246;z&#252;lerek karara ba&#287;lanmas&#305; ve bu karar&#305;n kesin h&#252;k&#252;m niteli&#287;i ta&#351;&#305;mas&#305;d&#305;r (AYM, E.2012\/102, K.2012\/207, 27\/12\/2012).<\/li>\n<li>6100 say&#305;l&#305; Kanun\u2019un 382. maddesinin (1) numaral&#305; f&#305;kras&#305;nda &#231;eki&#351;mesiz yarg&#305;; hukukun, mahkemelerce ilgililer aras&#305;nda uyu&#351;mazl&#305;k olmayan, ilgililerin ileri s&#252;r&#252;lebilece&#287;i herhangi bir hakk&#305;n&#305;n bulunmad&#305;&#287;&#305; ve h\u00e2kimin resen harekete ge&#231;ti&#287;i h\u00e2llerden birine veya birka&#231;&#305;na g&#246;re bu yarg&#305;ya giren i&#351;lere uygulanmas&#305; olarak ifade edilmi&#351;tir. An&#305;lan maddenin (2) numaral&#305; f&#305;kras&#305;nda &#231;eki&#351;mesiz yarg&#305; i&#351;i olarak kabul edilen h\u00e2ller d&#252;zenlenmi&#351;tir. Bu kapsamda s&#246;z konusu f&#305;kran&#305;n (e) bendinin (1) numaral&#305; alt bendinde defter ve belgelerin z&#305;ya&#305;na ili&#351;kin belge d&#252;zenleme i&#351;i &#231;eki&#351;mesiz yarg&#305; i&#351;lerinden biri olarak say&#305;lm&#305;&#351;t&#305;r.<\/li>\n<li>An&#305;lan Kanun\u2019un 383. maddesinde de &#231;eki&#351;mesiz yarg&#305; i&#351;lerinde g&#246;revli mahkemenin -aksine bir d&#252;zenleme bulunmad&#305;&#287;&#305; s&#252;rece- sulh hukuk mahkemesi oldu&#287;u h&#252;k&#252;m alt&#305;na al&#305;nm&#305;&#351;t&#305;r. 6102 say&#305;l&#305; Kanun\u2019un 5. maddesinin (1) numaral&#305; f&#305;kras&#305;nda ise ticari nitelikteki &#231;eki&#351;mesiz yarg&#305; i&#351;lerinin asliye ticaret mahkemelerinde g&#246;r&#252;lece&#287;i d&#252;zenlenmi&#351;tir.<\/li>\n<li>Bu itibarla kanun koyucunun ilke olarak defter ve belgelerin z&#305;ya&#305;na ili&#351;kin belge d&#252;zenleme i&#351;leminin yarg&#305; mercilerince yerine getirilmesini &#246;ng&#246;rd&#252;&#287;&#252;, itiraz konusu kuralla mahkemelerin yan&#305; s&#305;ra idari kurullara da belirli bir d&#246;nemle s&#305;n&#305;rl&#305; olmak &#252;zere bu hususta yetki tan&#305;d&#305;&#287;&#305; anla&#351;&#305;lm&#305;&#351;t&#305;r. Bu ba&#287;lamda s&#246;z konusu i&#351;lemin ba&#287;&#305;ms&#305;z mahkemelerce yerine getirilmesi zorunlulu&#287;unun bulunup bulunmad&#305;&#287;&#305;n&#305;n, ba&#351;ka bir deyi&#351;le kural&#305;n yarg&#305; yetkisinin idareye devri sonucunu do&#287;urup do&#287;urmad&#305;&#287;&#305;n&#305;n de&#287;erlendirilmesi gerekir.<\/li>\n<li>&#199;eki&#351;mesiz yarg&#305; i&#351;lerinin hukuki niteli&#287;i konusunda g&#246;r&#252;&#351; birli&#287;i olmamakla birlikte s&#246;z konusu i&#351;lerin yarg&#305;sal ve idari y&#246;nlerinin bulundu&#287;u ortadad&#305;r. Niteli&#287;i itibar&#305;yla idari i&#351;lem olarak kabul edilebilecek bir faaliyet idari bir merci taraf&#305;ndan yerine getirilebilece&#287;i gibi bu i&#351;lemin &#231;eki&#351;mesiz yarg&#305; kapsam&#305;nda say&#305;lmas&#305; ve kamu yarar&#305; g&#246;zetilerek yarg&#305; mercilerine g&#246;rd&#252;r&#252;lmesi kanun koyucunun takdirindedir (baz&#305; farklarla birlikte AYM, E.1967\/21, K.1968\/36, 26\/9\/1968).<\/li>\n<li>Nitekim Anayasa Mahkemesi 6100 say&#305;l&#305; Kanun\u2019un 382. maddesinde &#231;eki&#351;mesiz yarg&#305; i&#351;leri aras&#305;nda say&#305;lan\u00a0<em>terk eden e&#351;in ortak konuta davet edilmesi<\/em>\u00a0ile\u00a0<em>miras&#231;&#305;l&#305;k belgesi verilmesi<\/em>\u00a0i&#351;lemlerinin mahkemelerin yan&#305; s&#305;ra noterler taraf&#305;ndan da yap&#305;lmas&#305;na imk\u00e2n tan&#305;yan h&#252;km&#252;n yarg&#305; yetkisinin devri niteli&#287;inde olmad&#305;&#287;&#305; sonucuna ula&#351;m&#305;&#351;t&#305;r (AYM, E.2011\/64, K.2012\/168, 1\/11\/2012).<\/li>\n<li>&#304;l veya il&#231;e idari kurullar&#305;nca d&#252;zenlenmesi &#246;ng&#246;r&#252;len defter ve belgelerin z&#305;ya&#305;na ili&#351;kin belge, s&#246;z konusu durumun &#252;&#231;&#252;nc&#252; ki&#351;ilere kar&#351;&#305; veya resm\u00ee makamlar &#246;n&#252;nde ispat&#305;na imk\u00e2n sa&#287;lamaktad&#305;r. Ba&#351;ka bir ifadeyle bu belgenin d&#252;zenlenmesi bir tespit niteli&#287;i ta&#351;&#305;maktad&#305;r. An&#305;lan belgenin d&#252;zenlenmesinde husumet y&#246;neltilen bir taraf bulunmad&#305;&#287;&#305; gibi talep &#252;zerine verilen belge de kesin h&#252;k&#252;m olu&#351;turmamaktad&#305;r. Bu belgenin gerek&#231;esi ortaya konularak iptali, geri al&#305;nmas&#305; veya de&#287;i&#351;tirilmesi de m&#252;mk&#252;nd&#252;r. Kuralla il ve il&#231;e idari kurullar&#305;na tan&#305;nan yetki hukuki bir uyu&#351;mazl&#305;&#287;&#305; yarg&#305;sal bir kararla sona erdirme sonucunu do&#287;urmamaktad&#305;r. Dolay&#305;s&#305;yla an&#305;lan belgenin m&#252;nhas&#305;ran ba&#287;&#305;ms&#305;z mahkemelerce d&#252;zenlenmesi zorunlulu&#287;u s&#246;z konusu de&#287;ildir.<\/li>\n<li>Bu itibarla kural, yarg&#305; yetkisinin devredilmesi anlam&#305;na gelmedi&#287;i gibi kural&#305;n kuvvetler ayr&#305;l&#305;&#287;&#305; ba&#287;lam&#305;nda hukuk devleti ilkesiyle &#231;eli&#351;ir bir y&#246;n&#252; de bulunmamaktad&#305;r.<\/li>\n<li>&#214;te yandan Anayasa\u2019n&#305;n \u201c<em>Hak arama h&#252;rriyeti<\/em>\u201d ba&#351;l&#305;kl&#305; 36. maddesinin birinci f&#305;kras&#305;nda \u201c<em>Herkes, me&#351;ru vas&#305;ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg&#305; mercileri &#246;n&#252;nde davac&#305; veya daval&#305; olarak iddia ve savunma ile adil yarg&#305;lanma hakk&#305;na sahiptir.<\/em>\u201d denilmektedir.<\/li>\n<li>Anayasa\u2019n&#305;n an&#305;lan maddesinde d&#252;zenlenen hak arama &#246;zg&#252;rl&#252;&#287;&#252;, yarg&#305;lama usul&#252;ne ili&#351;kin g&#252;vencelerle hakkaniyete uygun yarg&#305;lama yap&#305;lmas&#305;n&#305; hedefleyen ve demokratik toplumda vazge&#231;ilmez nitelikte olan adil yarg&#305;lanma hakk&#305;n&#305; da kapsayan geni&#351; bir i&#231;eri&#287;e sahiptir. Bu &#246;zg&#252;rl&#252;k, haklar&#305;n korunmas&#305;n&#305; ama&#231; edinen vazge&#231;ilmez me&#351;ru y&#246;ntemlerin ba&#351;&#305;nda gelmektedir.<\/li>\n<li>Kuralla defter ve belgelerin z&#305;ya&#305;na ili&#351;kin belge d&#252;zenleme yetkisi belirli bir d&#246;nemle s&#305;n&#305;rl&#305; olarak idari kurullara da tan&#305;nm&#305;&#351; olmakla birlikte kural&#305;n da yer ald&#305;&#287;&#305; f&#305;kran&#305;n birinci ve ikinci c&#252;mleleri ile 6100 ve 6102 say&#305;l&#305; Kanunlardaki bu hususa dair genel h&#252;k&#252;mler dikkate al&#305;nd&#305;&#287;&#305;nda mahkemelerin s&#246;z konusu belgeyi d&#252;zenleme yetkisinin devam etti&#287;i anla&#351;&#305;lmaktad&#305;r. Ba&#351;ka bir ifadeyle s&#246;z konusu belgenin d&#252;zenlenmesi, kural uyar&#305;nca bir idari kuruldan talep edilebilece&#287;i gibi do&#287;rudan mahkemelerden de talep edilebilecektir.<\/li>\n<li>Kald&#305; ki adil yarg&#305;lanma hakk&#305; kapsam&#305;nda yarg&#305;laman&#305;n adil olup olmad&#305;&#287;&#305; yarg&#305;laman&#305;n b&#252;t&#252;n&#252; dikkate al&#305;narak de&#287;erlendirilmelidir. &#304;dari kurullar taraf&#305;ndan yap&#305;lan tespitin, bu tespit esas al&#305;narak tesis edilecek i&#351;lemlere kar&#351;&#305; a&#231;&#305;lacak davalarda tart&#305;&#351;ma konusu edilmesine y&#246;nelik olarak herhangi bir s&#305;n&#305;rlaman&#305;n getirilmedi&#287;i g&#246;zetildi&#287;inde idarece yap&#305;lan tespitin yarg&#305;ya ta&#351;&#305;nmas&#305; ve hukuka uygunlu&#287;unun yarg&#305; karar&#305;yla denetlenmesi de m&#252;mk&#252;nd&#252;r. Dolay&#305;s&#305;yla kural&#305;n adil yarg&#305;lanma hakk&#305;n&#305; ihlal eden bir y&#246;n&#252; de bulunmamaktad&#305;r.<\/li>\n<li>A&#231;&#305;klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n&#305;n 2., 9. ve 36. maddelerine ayk&#305;r&#305; de&#287;ildir. &#304;tiraz&#305;n reddi gerekir.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>IV. H&#220;K&#220;M<\/strong><\/p>\n<div class=\"google-auto-placed ap_container\"><ins class=\"adsbygoogle adsbygoogle-noablate\" data-ad-format=\"auto\" data-ad-client=\"ca-pub-3648274895166296\" data-adsbygoogle-status=\"done\" data-ad-status=\"filled\"><\/p>\n<div id=\"aswift_9_host\">\u00a0<\/div>\n<p><\/ins><\/div>\n<p>9\/3\/2023 tarihli ve 7440 say&#305;l&#305; Baz&#305; Alacaklar&#305;n Yeniden Yap&#305;land&#305;r&#305;lmas&#305; ile Baz&#305; Kanunlarda De&#287;i&#351;iklik Yap&#305;lmas&#305;na Dair Kanun\u2019un 10. maddesinin (22) numaral&#305; f&#305;kras&#305;n&#305;n &#252;&#231;&#252;nc&#252; c&#252;mlesinin Anayasa\u2019ya ayk&#305;r&#305; olmad&#305;&#287;&#305;na ve itiraz&#305;n REDD&#304;NE 26\/2\/2026 tarihinde OYB&#304;RL&#304;&#286;&#304;YLE karar verildi.<\/p>\n<div>\n<div class=\"vc_row wpb_row vc_row-fluid\">\u00a0<\/div>\n<div class=\"vc_message_box vc_message_box-standard vc_message_box-rounded vc_color-orange vc_do_message\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Ba&#351;kanvekili: Basri BA&#286;CI<\/td>\n<td>&#220;ye: Engin YILDIRIM<\/td>\n<td>&#220;ye: Recai AKYEL<\/td>\n<td>&#220;ye:\u00a0Yusuf &#350;evki HAKYEMEZ<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>&#220;ye:\u00a0Y&#305;ld&#305;z SEFER&#304;NO&#286;LU<\/td>\n<td>&#220;ye: Selahaddin MENTE&#350;<\/td>\n<td>&#220;ye:\u00a0&#304;rfan F&#304;DAN<\/td>\n<td>&#220;ye:\u00a0Kenan YA&#350;AR<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>&#220;ye:\u00a0Muhterem &#304;NCE<\/td>\n<td>&#220;ye:\u00a0Y&#305;lmaz AK&#199;&#304;L<\/td>\n<td>&#220;ye:\u00a0&#214;mer &#199;INAR<\/td>\n<td>&#220;ye:\u00a0Metin KIRATLI<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mevzuat&#305;n Ad&#305;: Anayasa Mahkemesinin 26\/2\/2026 Tarihli ve E: 2025\/264, K: 2026\/54 Say&#305;l&#305; Karar&#305; Anayasa Mahkemesi Ba&#351;kanl&#305;&#287;&#305;ndan: Esas Say&#305;s&#305; : 2025\/26&#8230; &nbsp;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-8491","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8491"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8491\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.makrodenetim.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}